تازه ها
خانه / مناسبتهای ویژه / تحریفات عاشورایی (۱)

تحریفات عاشورایی (۱)

از روزگار نخست خلقت آدم(علیه السلام) تا زمان وقوع حادثه کربلا، جریان شهادت سید و سالار شهیدان، امام حسین(علیه السلام)، به طرق مختلف مطرح گردیده است. برای آن امام همام، انبیا و امامان(علیه السلام) گریسته و یا متألم شده‌اند و از ضجیج فرشتگان و بکای آن‌ها نیز در کتب مشهور سخن به میان آمده است.

پس از وقوع حادثه کربلا، اولین کسانی که این مصیبت عظما را با چشمانی اشکبار و دلی تافته از غم و حزن، گزارش می‌کردند و بر خرمن هستی هر جنبنده‌ای آتش می‌افکندند، حضرت سجاد(علیه السلام) و عقیله بنی‌هاشم حضرت زینب(سلام الله علیها) و دیگر بازماندگان عاشورا بودند.

این بزرگداشت با برکت از دیرباز نقشی فعال در رشد باورهای مذهبی و فضایل و کرامت‌های انسانی و نیز فراموش نشدن خاطره سلحشوران عاشورا و شناساندن مقام پیشوایان بزرگ اسلام و افشای جنایت‌های بیدادگران، ایفا کرده است. اقامه عزای حسینی، بزرگداشت شعائر الهی و نمایش جلوه تام و تمام تولی و تبری است. هدف امامان اهل‌بیت(علیهم السلام) از این همه پافشاری بر زنده نگه داشتن نام و یاد و خاطره مقاومت بزرگ حامی دین، امام حسین(علیه السلام)، احیای اهداف و مقاصد والای آن حضرت و ابلاغ مظلومیت آل علی(علیه السلام) به گوش تاریخ بوده است.

عزاداری و مجالس حسینی به دلیل قالب و محتوای جذابی که دارد، بهترین راه انتقال معارف اسلامی و احکام الهی و صیانت از انحراف و از هجوم بی‌امان دشمنان قسم خورده است که به عنوان یک حرکت تبلیغی در عرصه‌های گوناگون در برابر اندیشه‌هایی که از طریق جریان‌های لائیک یا از سوی ابزارهای استکبار جهانی رو در روی اسلام می‌ایستند، مقاومت می‌کند. با تشکیل چنین اجتماعی، روحیه فداکاری و ایثار در اجتماع و حس عدالت‌خواهی و انتقام‌جویی از ستمگران زنده نگاه داشته و تقویت می‌شود و صبر و خویشتنداری در مشکلات و ناهنجاری‌ها افزون می‌گردد. یادآوری نهضت حسینی، نیرومندترین انگیزه‌ها را در جهت توسعه امر به معروف و جلوگیری از زشتی‌ها ایجاد می‌کند و آتش انقلاب‌های خونین علیه ستمگران را برافروخته می‌سازد. برپایی مجالس عزاداری حسینی، به نمایش گزاردن زیباترین تصاویر از کرامت‌های انسانی است که با دست توانای ولایت ترسیم شده است. در این مجالس روح و روان آدمی با یاد شهیدان آزاده و شنیدن شرح از خود گذشتگی آنان به اهتزاز در می‌آید و آسمانی می‌شود.

این نکته را نباید از نظر دور داشت که نقش فرهنگ عاشورا در جهل‌زدایی جوامع اسلامی و زمینه‌سازی برای حکومت جهانی اسلام، ایجاب می‌کند که اسلام‌ستیزان مستکبر ـ اعم از آن‌ها که رسماً در مقابل اسلام قرار دارند یا کسانی که به نام اسلام بر مسلمین حکومت می‌کنند ـ در دوران‌های مختلف تاریخ برای تحریف آن برنامه‌ریزی کنند؛ چرا که آنان از جهل مردم تغذیه می‌کنند و بیداری امت اسلامی بنیاد حاکمیت آن‌ها را فرو می‌ریزد. اکنون باید دید چگونه فرهنگ اصیل عاشورا به وسیله دشمنان آگاه و دوستان ناآگاه تحریف می‌شود؟1_moharam3

عوامل ایجاد گسترش تحریف در عزاداری

۱- برخورد عاطفی

یکی از جدی‌ترین و اصلی‌ترین عوامل ورود آسیب‌های متعدد در بنیاد و بنیان فرهنگ عاشورا، اکتفا کردن به برخورد عاطفی صرف و دوری گزیدن از برخورد عقلانی با مقوله قیام و عزاداری می‌باشد. این مسئله سبب بروز تحریف وسیع لفظی و معنوی است که اندیشه اصیل عاشورایی و حسینی را به پژمردگی می‌کشاند.

بی‌شک در صحنه عاشورا از سوی امام و یارانش، شاهد منطقی‌ترین سخنان و صحنه‌ها و از سوی لشکریان کوفه، شاهد جنایت‌بارترین و دهشتناک‌ترین وقایع هستیم. از این‌رو حادثه عاشورا بعد عاطفی قوی‌ای دارد که از این جهت می‌توان آن را یک تراژدی دانست. این تنها یک رویه از صحنه عاشوراست که در آن جنایت موج می‌زند. عاشورا صحنه دیگری نیز دارد که سرشار از حماسه و زیبایی است و امام حسین(علیه السلام) و یارانش، قهرمان آن هستند؛ ولی در فرهنگ عامه بیشتر شاهد حضور پررنگ بعد تراژدیک عاشورا هستیم، به گونه‌ای که تا حدودی عرصه را بر بعد حماسی تنگ ساخته است.

آنچه بیش از همه در زبان مردم شنیده می‌شود، واژه‌های «غریب»، «مظلوم»، «تشنه»، «بی‌کس» و مانند این الفاظ است و «تشنگی»، «بی‌آبی»، «بی‌یاری» و «غربت» امام(علیه السلام)، بسامد بسیار بالایی در فرهنگ عامیانه دارد. این پرداخت افراطی بعد عاطفی قیام، سازنده و پردازنده بیشتر تحریف‌های لفظی و معنوی فرهنگ عاشورا بوده است. این تفکر با تناقضی آشکار و جدی روبه روست؛ چرا که از سویی امام(علیه السلام) را به تمامه آسمانی و ملکوتی معرفی می‌کند و از سوی دیگر هنگام مقایسه، امام(علیه السلام) را به طور کامل با فرهنگ عامیانه خود محک می‌زند و آن حضرت را همانند یکی از افراد این فرهنگ می‌انگارد؛ چنان‌که بسیار گفته می‌شود عزاداری امام حسین(علیه السلام) به دلیل تسلای دل حضرت زهرا(سلام الله علیها) است؛ چرا که ایشان همیشه در بهشت بی‌تابی می‌کند و هزار و چهارصد سال است که آرام ندارد!!

شهید مطهری(ره) نسبت به این دیدگاه چنین پاسخ می‌دهد:

«آیا این حرف مسخره نیست بعد از هزار و چهارصد سال هنوز حضرت زهرا(سلام الله علیها) احتیاج به تسلیت داشته باشد، در صورتی که به نص خود امام حسین(علیه السلام) و به حکم ضرورت دین، بعد از شهادت امام حسین(علیه السلام)، دیگر امام حسین(علیه السلام) و حضرت زهرا(سلام الله علیها) نزد یکدیگرند. این چه حرفی است؟ مگر حضرت زهرا(سلام الله علیها) بچه است که بعد از هزار و چهارصد سال هنوز بر سر خود بزند، گریه کند، بعد ما برویم به ایشان سر سلامتی بدهیم! این حرف‌ها دین را خراب می‌کند».

از سوی دیگر امام حسین(علیه السلام) را فردی بی‌تقصیر، بی‌یار، مظلوم و بی‌پناه به تصویر می‌کشند که به طرز فجیعی به دست ظالمان و اشقیا به شهادت رسیده و از دست رفته و به قول شهید مطهری(ره) نفله شده است؛ بنابراین باید بر امام از دست رفته، گریست و عزاداری کرد.

عمده تحریف لفظی نیز در همین راستاست؛ زیرا غرض این است که بر امام حسین(علیه السلام) که بی‌جهت کشته شده و هنگام شهادت نیز مادر نداشته است، بگرییم!! از این‌رو روضه او هر چه جان‌سوزتر و دل‌گدازتر بیان شود، به این هدف نزدیک‌تر است و دل مادرش حضرت زهرا(سلام الله علیها) را بیشتر شاد و خنک می‌کند!!!

 1_askdin3

۲- تبیین نشدن فلسفه صحیح قیام

تبیین نشدن آموزه‌های ناب عاشورایی و اهداف و فلسفه نهضت عاشورا در میان مردم، سبب آن شده است که به این واقعه، به صورت تک بعدی پرداخته و یا میدان را به غیر اهل واگذار نمایند. همین امر سبب شده است فلسفه‌سازی‌های انحرافی در میان مردم و حتی خواص رواج یابد و در ادبیات شعری و غیر شعری نیز تبلور یابد. شهید مطهری(ره) در این زمینه از دو فلسفه‌تراشی انحرافی برای قیام امام حسین(علیه السلام) نام می‌برد: نخست اینکه شهادت امام حسین(علیه السلام) کفاره گناهان امت و دوستداران عترت و هدف از قیام را تنها آمرزش و شفاعت گنهکارانی که ولایت و محبت آن حضرت را دارند، دانسته است؛ چنان‌که مسیحیان ـ به زعم خود ـ کشته شدن حضرت عیسی(علیه السلام) را در همین راستا می‌دانند و معتقدند: همان‌طور که مردم در آسیب وضعی گناه شرکت دارند، یک نماینده از بشریت می‌تواند کفاره این گناه باشد… و عیسی کفاره آن آسیب را یک‌باره و برای همیشه محقق ساخت.

شهید مطهری(ره) در نقد این دیدگاه می‌نویسد:

«حسین‌بن علی(علیه السلام) قیام کرد که کشته بشود برای اینکه کفاره گناهان امت باشد. کشته شد برای اینکه گناهان ما آمرزیده شود. به خدا قسم(این) تهمت به اباعبدالله است… اباعبدالله که برای مبارزه با گناه کردن قیام کرد، (حالا بگوییم) قیام کرد که سنگری برای گنهکاران بشود! (بگوییم) حسین‌(علیه السلام) یک شرکت بیمه تأسیس کرد، بیمه گناه. گفت شما را از نظر گناه بیمه کردم در عوض چه می‌گیریم؟ شما برای من اشک بریزید، من در عوض گناهان شما را جبران می‌کنم؛ اما شما هرچه می‌خواهید باشید، ابن زیاد باشید، عمر سعد باشید!».

در واقع این برداشت، برداشتی غلط، انحرافی و منحط از موضوع شفاعت ائمه اطهار(علیه السلام) و به ویژه امام حسین(علیه السلام) است که به سبب عدم طرح درست و مناسب آن و آمیخته شدنش با عقاید و عادت‌های سطحی مردم، این چنین مسخ شده است. تحریف دیگری که در همین زمینه صورت گرفته است، نگاهی الهی و آسمانی داشتن به این جریان به صورت مطلق است که آن را در حد یک دستور خصوصی پایین می‌آورد. این در واقع خارج ساختن اندیشه و رفتار امام حسین(علیه السلام) از چارچوب مکتب است که عدم قابلیت پیروی و بهره‌گیری را به همراه دارد و در نهایت به عقیم‌سازی فرهنگ عاشورا می‌انجامد. وقتی قیام منحصر به امام(علیه السلام) شد، دیگر هیچ آموزه عام دیگر شمولی را نمی‌توان از آن به دست آورد. مسائلی همچون جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، شهادت‌طلبی، مبارزه‌جویی و… دیگر قابلیت استنتاج از قیام را نمی‌یابد.

ادامه مطلب در روزهای آینده انشاءالله …

…………………………….

منبع: نشریه نامه جامعه، سایت جامعه الزهرا(سلام الله علیها)

24_12

Views – 1374

درباره‌ی admin

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*