تازه ها
خانه / اخبار / ناحیه مرموز
ناحیه مرموز

ناحیه مرموز

jpgfile_19251_158814_635984243559105576

مرتضی عرب نجات: محوطه باستانی«کله کوب» آیسک یادگار عصر نوسنگی و کهن ترین محوطه تاریخی استان این روزها در سایه بی توجهی و بی محلی مسئولان  قرار دارد البته این هم برمی گردد به مشکل همیشگی یعنی کمبود اعتبار. با توجه به ویژگی های منحصر به فرد این محوطه و دیگر آثار باستانی آیسک و نیاز علمی برای یافتن اطلاعات تاریخی باید هر چه سریع تر برای حفظ و رمزگشایی از رازهای نهفته این محوطه اقدام های وسیع تری انجام شود.
این اثر باستانی که می توان گفت نه تنها هویت و شناسنامه ای برای آیسک، بلکه نشان دهنده هویت ایران باستان است، نیازمند توجه خاص مسئولان استانی و کشوری است تا علاوه بر حفظ آن در برابر حوادث انسانی و طبیعی، عاملی برای جذب علاقه مندان، گردشگران و محققان به استان و شهرآیسک باشد.  به گزارش «خراسان جنوبی»، عملیات کاوش در این محوطه باستانی منحصر به فرد با گذشت چندین  سال از اولین تحقیقات باستان شناسی، گمانه زنی و لایه نگاری به دلیل کمبود اعتبار تعطیل است به همین دلیل ادامه کاوش با مشکل مواجه شده و این شرایط نگرانی هایی در مورد سرنوشت کله کوب ایجاد کرده است. به دنبال انجام عملیات لایه نگاری، این محوطه به عنوان کهن ترین محوطه تاریخی خراسان جنوبی شناخته  شد که پیشینه آن به عصر نوسنگی تا عصر آهن مربوط می شود.
گویا در سال جاری هم چشم امید میراث فرهنگی به کمیته برنامه ریزی سرایان است و این که از محل منابع استانی اعتباری به برای ادامه عملیات کاوش اختصاص یابد و باید منتظر ماند و دید که مسئولان این شهرستان در سال جاری این محوطه باستانی را در می یابند یا نه ؟زیرا حدود یک دهه است که از محل منابع ملی بودجه ای به این امر اختصاص نمی یابد و باید از اعتبارات استانی برای آن بودجه ای درنظر گرفته شود.

پیشینه
«خراسان جنوبی» ۲ شهریور سال گذشته مطلبی با عنوان «کاوش تاریخ آیسک در لایه کمبود اعتبار متوقف شد «کله کوب» ۵ هزار ساله زیر پای احشام» چاپ کرد در این مطلب آمده بود: اینجا «کله کوب» است، منطقه ای با ۵ هزار سال قدمت ۴ سال پیش بود که عملیات حفاری و کاوش در این منطقه آغاز شد.
آثار کاوش ها و تکه هایی از ظرف های سفالی در برخی نقاط دیده می شود، اما هیچ حصاری نیست، همه می آیند و می روند، حتی گله ای از دام ها کمی آن طرف تر پیداست، جای پای گوسفندان و فضولات دامی دیده می شود، انگار این منطقه محل همیشگی عبور احشام است. عملیات کاوش در این محوطه باستانی منحصر به فرد با گذشت ۴ سال از اولین تحقیقات باستان شناسی، گمانه زنی و لایه نگاری به دلیل کمبود اعتبار شرایط خوبی ندارد به همین دلیل ادامه کاوش با مشکل مواجه شده و این شرایط نگرانی هایی در مورد سرنوشت کله کوب ایجاد کرده است.
گذشت زمان و قرار داشتن این محوطه تاریخی در معرض باد و توفان و ورود و بازدید آزادانه مردم، آسیب پذیری این مجموعه تاریخی را دو چندان کرده است و گویا از دست مسئولان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان هم به دلیل محدودیت های اعتباری کاری ساخته نیست.
چندی پیش به دنبال انجام عملیات لایه نگاری و کاوش مشخص شد پیشینه محوطه باستانی و تاریخی «کله کوب» مربوط به عصر نوسنگی تا عصر آهن یعنی حدود ۵ هزار سال قبل است و عملیات باستان شناسی در این محوطه توانست کمبود اطلاعات تاریخی مناطق شرقی کشور را در دوران گذشته تا حدودی آشکار کند اما این اثر باستانی که می توان گفت نه تنها هویت و شناسنامه ای برای آیسک، بلکه نشان دهنده هویت ایران باستان است، نیازمند توجه خاص مسئولان استانی و کشوری است تا علاوه بر حفظ آن در برابر حوادث انسانی و طبیعی، عاملی برای جذب علاقه مندان، گردشگران و محققان به استان و آیسک باشد.
نخبگان، فرهنگیان و مردم آیسک نیز خواستار توجه بیشتر مسئولان امر به این اثر باستانی هستند هر چند تلاش هایی نیز در این زمینه انجام شده اما کافی نیست و تلاش دو چندان مسئولان برای اختصاص اعتبار بیشتر به این محوطه تاریخی ویژه ضروری به نظر می رسد.

مسئولان کاری نمی کنند
بخشدار آیسک هم با تاکید بر این که محوطه باستانی «کله کوب» در مجاورت آیسک با قدمت بیش از ۵ هزار سال می تواند تاریخ خراسان جنوبی را متحول کند، می گوید: کار کاوش ها در این محوطه باستانی منحصر به فرد با گذشت چند سال از اولین تحقیقات باستان شناسی، گمانه زنی و لایه نگاری به دلیل کمبود اعتبار شرایط خوبی ندارد.

کهن محوطه تاریخی استان
مسئول نمایندگی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سرایان هم با بیان این که محوطه باستانی کله کوب در جریان یک حفاری قاچاق در سال ۱۳۸۶ کشف شد درباره نگرانی نسبت به تخریب این اثر تاریخی منحصر به فرد و لزوم حصارکشی می گوید: آثار مکشوفه از محوطه در عمق زمین قرار دارد و با احداث یک اتاقک، پوشش مناسبی برای حفاظت این آثار از باران و احشام ایجاد شده و خطری آن را تهدید نمی کند.
به گفته «عرب»، در حال حاضر این محوطه تعیین حریم و تابلو در آن نصب شده همچنین راه هایی که از کنار آن عبور می کرده حذف شده به همین دلیل رفت و آمد افراد و وسایل نقلیه به داخل محوطه بسیار کاهش یافته است. وی با اشاره به خرید زمین آن از مالک اصلی می گوید: در زمین های اطراف به طور محدود فعالیت های کشاورزی انجام می شود به همین دلیل تعدادی دام قابل مشاهده است اما خطری برای محوطه ندارد.
وی ادامه می دهد: علاوه بر مراقبت یگان حفاظت میراث فرهنگی که هفته ای یک بار از این اثر بازدید می کنند نیروی انتظامی هم از زمان کشف محوطه با انجام گشت هایی این اثر تاریخی را تحت نظر دارد و رفت و آمدهای مشکوک را مورد بررسی قرار می دهد و بر خلاف دیگر آثار تاریخی که در مناطق صعب العبور قرار دارند و امکان دسترسی گشت های بازرسی به این مناطق مشکل است این محوطه به دلیل نزدیکی به شهر تحت مراقبت دائم است بنابراین تاکنون در آن حفاری غیرمجاز گزارش نشده است.
وی مهم ترین خواسته میراث فرهنگی را تامین اعتبار لازم برای ادامه کاوش های این محوطه ارزشمند اعلام و اضافه می کند: تاکنون به منظور تعیین عرصه و حریم یک فصل لایه نگاری در این محوطه انجام شده است که به دنبال انجام عملیات لایه نگاری، کله کوب به عنوان کهن ترین محوطه تاریخی خراسان جنوبی شناخته شد که پیشینه آن به عصر نوسنگی تا عصر آهن مربوط می شود. «عرب» می افزاید: در جریان لایه نگاری، لایه های زیرین محوطه حاوی مقداری استخوان، ابزار سنگی و استخوانی روی سطح های متوالی بود که یافتن این آثار اطلاعات خوبی در مورد شیوه های معیشتی ساکنان به دنبال خواهد داشت.

پیچیدگی های اجتماعی
وی با بیان این که کله کوب محوطه کوچکی است که شواهدی از پیچیدگی اجتماعی را در اواخر دوره «کالکولیتیک» دربردارد، می گوید: در این محوطه تاریخی تاثیرگذاری مناطق مختلفی شامل فلات ایران، آسیای میانه و محوطه های جنوب شرق ایران را شاهد هستیم همچنین شواهدی از اوروک (نخستین کلان شهر تاریخ جهان در عراق) در کله کوب دیده شد که شاید مهم ترین یافته آن باشد. وی می افزاید: این مسئله نشان از حضور گروه های مختلف قومی در منطقه یا ارتباطات فرامنطقه ای دارد که با ورود افراد به اوروک و افزایش جمعیت این شهر گسترش یافت.
به گفته وی، یکی از اقداماتی که در این گونه محوطه ها انجام می شود برآوردهای آماری است که با توجه به آن از میزان تاثیر و تاثرات موجود و بافت محوطه ها اطلاعاتی حاصل می شود و داده های مورد استفاده شامل گزارش کاوش های موجود و مطالعات کتابخانه ای است. سفال های لبه واریخته به دست آمده در این محوطه در کنار سفال های شاخص اواخر «کالکولیتیک» نشان از اهمیت این منطقه و ارتباطات گسترده آن و نقش آن به عنوان محل تلاقی فرهنگ های مختلف دارد.

ادامه کار مقدور نیست
«عرب» می گوید: به دلیل کمبود اعتبارات در چند سال گذشته و لزوم تامین هزینه های کاوش باستان شناسی از محل اعتبارات استانی و داشتن اعتبار مصوب و مبادله موافقت نامه برای گرفتن مجوز کاوش، ادامه کار گمانه زنی مقدور نبوده و این مهم نیازمند توجه ویژه مسئولان است چون نقش بسزای یافته های این محوطه بر هیچ کس پوشیده نیست و در صورت تکمیل عملیات کاوش می تواند به عنوان سایت موزه مورد استفاده قرار گیرد.
وی با اشاره به این که این محوطه مانند شهر سوخته استان سیستان و بلوچستان نیاز به چند فصل گمانه زنی دارد می گوید: برای هر سال حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون ریال اعتبار نیاز است و باید از محل بودجه ملی به شکل ویژه برای این پروژه تاریخی اعتبار اختصاص یابد تا مطالعات کافی انجام شود چون هنوز مشخص نیست گستردگی محوطه چه قدر است و شاید قسمت هایی از شهر فعلی آیسک را هم در بر بگیرد.

اعتبار کاوش در شهرستان
معاون پژوهش اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان هم با بیان این که هزینه های کاوش خیلی زیاد است می گوید: برای یک سال حداقل بین ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان بودجه نیاز است تا در شرایط فعلی بتوان در منطقه کله کوب آیسک کاوش انجام داد.
به علاوه انجام فعالیت و تحقیق در این منطقه یک پروسه ۱۰ ساله است که برای هر سال باید حداقل ۱۰۰ میلیون تومان اعتبار گذاشته شود.
«احمد برآبادی» می افزاید: اعتبار کاوش در محوطه های باستانی باید در شورای برنامه ریزی هر شهرستان تصویب و برای هزینه به اداره میراث فرهنگی در همان شهرستان ابلاغ شود. به گفته وی، سال جاری با مسئولان این شهرستان رایزنی های لازم به منظور اختصاص اعتبار در شورای برنامه ریزی سرایان انجام شده که امیدوارم با توجه به این که محوطه باستانی کله کوب یک منطقه باستان شناسی بسیار بسیار مهم برای کل استان است و با اجرای عملیات کاوش، نقاط تاریکی از فرهنگ شرق کشور هم هویدا و آشکار می شود برای ادامه عملیات در این منطقه اعتبار اختصاص یابد.
وی تصریح می کند: تا قبل از استقلال استان های خراسان اکتشافات باستان شناسی در کشور از محل منابع ملی سرفصل اعتباری داشت اما حدود یک دهه است که این سرفصل حذف شده و باید از بودجه های استانی به این امر اعتبار اختصاص یابد برای همین دست میراث فرهنگی برای اجرای عملیات باستان شناسی بسته است.
همچنین چون محوطه های باستان شناسی جنبه اقتصادی ندارد نمی توان از سرمایه گذاران برای سرمایه گذاری دراین مناطق دعوت کرد و فقط امیدمان به بودجه های استانی در کمیته های برنامه ریزی است. وی ادامه می دهد: در منطقه کله کوب تاکنون تعیین حریم، مطالعه و ثبت این اثر در فهرست آثار طبیعی کشور انجام شده و با توجه به مطالعاتی که دراین مدت از سوی باستان شناسان صورت گرفته است چندین مقاله هم استخراج شده و در همایش های مختلف ارائه شده است.

حضور باستان شناس خارجی
به گفته وی، اگر عملیات کاوش در این منطقه انجام شود نه تنها چندین مقاله بلکه چندین کتاب هم چاپ خواهد شد به طوری که انتشار یک مقاله در این زمینه سبب شده تا سال گذشته یک باستان شناس خارجی به این محوطه بیاید و از آن بازدید کند پس به طورحتم انجام کاوش های باستان شناسی باستان شناسان و کاوش گران داخلی و خارجی زیادی را به این منطقه خواهد کشاند.
به علاوه یکی از راه های دستیابی به توسعه پایدار همین توجه به مطالعات باستان شناسی است.

درباره‌ی adine8

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*